Yükseköğretim Kurulu (YÖK), devlet üniversitelerinde çalışan personelin yeşil ve gri pasaport başvurularını elektronik ortama taşıdı. Personel Bilgi Sistemi’ne (PBS) eklenen “Pasaport İşlemleri” modülü devlet üniversitelerinin kullanımına açıldı. Elektronik imzayla Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne (NVİ) iletilen başvurular için ayrıca ıslak imzalı veya elektronik imzalı bir belge gönderilmesi gerekmiyor.
Yeni sistem nasıl işliyor?
Haberlere göre YÖK, düzenlemeyi devlet üniversitelerine gönderdiği resmi yazıyla bildirdi. Yazının tarihi Cumhuriyet’te 13 Kasım 2026, Aydınlık’ta ise 14 Kasım 2026 olarak aktarılıyor; bu fark haberlerdeki bir tutarsızlık olabilir. Başvuru süreci şu adımlardan oluşuyor:
- Personel, pbs.yok.gov.tr adresinden giriş yaparak “Bireysel İşlemler” altındaki “Pasaport Başvurusu” bölümünden talebini iletiyor.
- Üniversitenin personel birimi başvuruyu inceliyor; eksik veya hatalı bilgi varsa Personel Daire Başkanlığı düzeltiyor.
- Yetkili amir başvuruyu elektronik imzayla onaylıyor.
- Başvuru doğrudan NVİ’ye gönderiliyor.
Sistemde iki rol tanımlanıyor. “Pasaport Onay Yetkilisi” başvuruları inceliyor, uygun olanları onaylıyor, eksik olanları iade edebiliyor ve imza yetkilisini belirliyor. “Pasaport İmza Yetkilisi” ise yalnızca kendisine atanan başvuruları elektronik imzayla imzalıyor ve NVİ’ye iletiyor. Bu rolleri üniversitelerin personel daire başkanı yetkilendirdiği personele tanımlıyor. Teknik sorular için pbs@yok.gov.tr adresi belirtilmiş.
Kimleri kapsıyor?
Haberlerde söz konusu pasaportlar “hususi damgalı” (yeşil) ve “hizmet damgalı” (gri) olarak adlandırılıyor. Başvuru NVİ’ye ulaştıktan sonraki aşamalara, yani pasaportun düzenlenme süresine ve teslimine dair kaynaklarda bir bilgi yer almıyor. Dolayısıyla yeni modülün yalnızca başvurunun iletilme biçimini değiştirdiğini söylemek doğru olur; kimin hangi koşullarda bu pasaportlara hak kazandığına ilişkin kurallar haberlerde tartışılmıyor.
Düzenleme, devlet üniversitelerinin akademik ve idari personelini kapsıyor. Görevdeki çalışanların yanı sıra emekli olan veya görevden ayrılan personel de sistemi kullanabiliyor; bu kişiler için başvuruları personel biriminin yetkilendirdiği görevliler oluşturuyor. Haberlerde sistemin amacı, işlemlerin daha hızlı ve güvenli yürütülmesi olarak özetleniyor; yani fiziksel evrak akışı ortadan kalkıyor.
Cumhuriyet ve Aydınlık’ın aktardığına göre eski sistemde başvuruların kâğıt üzerinde hazırlanıp imzalanması gerekiyordu; yeni modülle bu fiziksel evrak ihtiyacı ortadan kalktı. Üniversiteler, sistemin çalışabilmesi için önce iki yetkili rolüne kişi atamak zorunda. Bu atamalar da PBS üzerinden yapılıyor.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Düzenleme, kamuda pasaport işlemlerinin elektronik imza ve merkezi sistemler üzerinden yürütülmesi yönündeki eğilimin bir örneği olarak okunabilir. Yine de yorum yaparken dikkatli olmak gerekiyor: haberlerde işlem sürelerinin ne kadar kısalacağına ilişkin bir rakam verilmiyor, yalnızca sürecin hızlanması ve güvenliğinin artması hedefi dile getiriliyor.
Pasaport edinmek isteyen devlet üniversitesi personeli için başvuru artık kâğıt dolaşımı yerine sistem üzerinden yürüyecek. Yurt dışına çıkış planı olan akademik ve idari çalışanlar için bu, pasaport talebinin ilk adımının elektronik ortamda atılabilmesi demek. Haberlerde ıslak imzalı veya elektronik imzalı ek belge gönderme zorunluluğunun kalktığı vurgulanıyor. Emekli veya görevden ayrılmış personelin de aynı sistemden başvurabilmesi, bu grup için de sürecin elektronik ortama taşındığını gösteriyor.
Öte yandan düzenlemenin yalnızca devlet üniversitelerinin personeli için geçerli olduğunu vurgulamak gerekiyor. Vakıf üniversiteleri veya genel nüfus için pasaport başvuru koşullarında bir değişiklik yapıldığına dair, başvurulan kaynaklarda bilgi bulunmuyor. Ayrıca bu adım vize kurallarını ya da yabancı ülkelerin giriş şartlarını etkilemiyor; yalnızca pasaport talebinin Türkiye içindeki idari yolunu dijitalleştiriyor.
Kaynak: Cumhuriyet, Aydınlık