Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin Donbas’tan çekilmeyeceğini ve işgal altındaki toprakları Rusya’nın bir parçası olarak tanımayacağını söyledi. Gazetecilere konuşan Zelenskiy’in açıklaması, ABD’li yetkililerin Ukrayna’ya Donbas’tan çekilmesi karşılığında NATO üyeliği önerdiği yönündeki iddialar sırasında geldi. Abu Dabi’de yapılan ABD-Rusya-Ukrayna görüşmelerinden ise esir takası dışında somut bir sonuç çıkmadı.
Zelenskiy ne dedi?
Sözcü’nün aktardığına göre Zelenskiy, ülkesinin toprak bütünlüğünden vazgeçmeyeceğini ve hiçbir bölgeden çekilmeyeceğini belirtti. Şu sözlerle tavrını özetledi: “Ukrayna geri çekilmiyor ve topraklarını teröristlere teslim etmiyor.” Toprak meselesi gündeme gelirse kamuoyuna danışacağını, ancak müzakerelerin işgal edilen bölgelerin Rus toprağı olarak tanınması anlamına gelmeyeceğini de ekledi. Zelenskiy ayrıca Ukrayna anayasasına tarafsızlık maddesi eklenmesi fikrini de kabul etmedi; böyle bir adımın kalıcı güvenlik sağlamayacağını söyledi.
Zelenskiy, Rusya’nın Konstantinivka için istediği geçici ateşkesin insani operasyon çerçevesinde sunulduğunu, ancak asıl amacın Ukrayna güçlerinin geri çekilmesini sağlamak olduğunu savundu. Putin’in kişisel olarak ateşkesi desteklemediğini de iddia etti. Bunlar Zelenskiy’in kendi değerlendirmeleri; Moskova’nın bu iddialara yanıtı kaynaklarda yer almıyor. Sözcü’nün haberinde ayrıca, ABD’nin Donbas’tan çekilme karşılığında NATO üyeliği sorduğu iddiasının doğrulanmış bir bilgi olarak değil, iddia edilmişti ifadesiyle aktarıldığı görülüyor.
Abu Dabi’de ne konuşuldu?
Anadolu Ajansı’na göre iki gün süren görüşmeler, şubattaki Cenevre temaslarından bu yana ilk doğrudan üçlü oturumdu. Masada enerji altyapısına yönelik saldırıların durdurulması, deniz ateşkesi, güvenlik garantileri ve Rusya, Ukrayna ile ABD liderlerinin olası bir görüşmesinin hazırlığı vardı. Rus heyetinin enerji ateşkesi ve deniz ateşkesine yanıt verme yetkisinin bulunmadığı bildirildi.
Hürriyet’in aktardığı kadarıyla tek mutabakat esir takası üzerinde oldu. Zelenskiy 1.000’e 1.000, belki de 1.200’e 1.200 kişilik bir takas önerildiğini söyledi. ABD’nin özel temsilcisi Jared Kushner, Steve Witkoff ile Moskova’ya gideceklerini ve takas rakamlarını kesinleştireceklerini açıkladı. Zelenskiy ise ikilinin ardından Dublin’de kendisiyle görüşeceğini belirtti. Bu yazının hazırlandığı sırada, görüşmelerin sonucuna ilişkin başvurulan kaynaklarda yeni bir bilgi bulunmuyor.
Asıl düğüm: toprak
Abu Dabi’deki heyetlerin tutumu, tarafların hâlâ birbirinden uzak olduğunu gösteriyor. Hürriyet’in yazdığına göre her iki taraf da önemli bir ilerleme olmadığını söyledi. Görüşmelerin içeriğinin de ancak olumlu bir sonuç çıkarsa kamuoyuyla paylaşılacağı belirtildi.
İki haber de toprak meselesinin en büyük engel olduğunu gösteriyor. Ukrayna heyetinin başkanı Rüstem Umerov, Rusya’ya verecek toprakları olmadığını söylediğini aktardı. Rus heyetinin başkanı Vladimir Medinski ise Rusya’nın kendi topraklarından en ufak bir taviz vermeyeceğini söyledi. Medinski’ye göre masada yalnızca Ukrayna meselesi değil, tüm Avrupa güvenlik mimarisi de bulunuyor. Washington’ın doğu Donbas’tan çekilme talebini Zelenskiy imkânsız olarak niteledi ve hassas toprak konularında ilerlemenin ancak liderler düzeyindeki görüşmelerle mümkün olduğunu söyledi.
Zelenskiy, 2027’den önce barış için bir bir fırsat penceresi bulunduğunu ancak şüpheci olduğunu söyledi. Avrupa’nın müzakerelerde eşit taraf olarak yer alması gerektiğini de yineledi. Kushner’in Putin’e Avrupa’nın sürecin parçası olması gerektiğini ileteceği de aktarılıyor.
Türkiye için ne anlama geliyor?
Savaşın sürmesi ve müzakerelerdeki tıkanıklık, Türkiye’nin komşuluğundaki güvenlik ortamını ve enerji ile deniz taşımacılığı gibi başlıkları yakından ilgilendiriyor. Hürriyet, yaklaşık bir yıl önce İstanbul’da yapılan görüşmelerin de esir takasıyla sonuçlandığını hatırlatıyor; yani benzer bir sonuç daha önce de ortaya çıkmıştı. Haberlerde Türkiye’nin bu turdaki bir rolüne dair bilgi bulunmuyor. Esir takası gerçekleşirse bu, insani açıdan önemli bir adım olacak; ancak kaynaklara göre barış yolunda asıl belirleyici başlık hâlâ toprak.
Kaynak: Sözcü, Anadolu Ajansı, Hürriyet